Văn khấn ngày giỗ thường là bài khấn đọc vào ngày giỗ hằng năm của ông bà, cha mẹ, từ năm thứ ba sau khi mất trở đi (sách cũ gọi là ngày "cát kỵ"). Lễ thường gồm hai phần: lễ tiên thường hôm trước để xin phép, và lễ chính giỗ đúng ngày mất âm lịch. Bên dưới là cả hai bài khấn theo bản phổ biến trong sách Văn khấn cổ truyền, kèm cách sắm mâm cỗ.
Giỗ thường, giỗ đầu, giỗ hết khác nhau ra sao
Nhiều người đọc nhầm bài khấn chỉ vì không phân biệt được ba loại giỗ này.
| Loại giỗ | Thời điểm | Tính chất |
|---|---|---|
| Giỗ đầu (tiểu tường) | Tròn một năm sau khi mất | Còn tang, buồn, lễ trang nghiêm |
| Giỗ hết (đại tường) | Tròn hai năm sau khi mất | Lễ hết tang, có nơi làm lễ trừ phục |
| Giỗ thường (cát kỵ) | Từ năm thứ ba trở đi | Ngày tưởng nhớ, con cháu sum họp |
Bài trong mục này dành cho giỗ thường. Giỗ đầu và giỗ hết có lời văn riêng, nặng tình tang chế hơn.
Chữ "cát" nghĩa là lành. Ông bà mình gọi thế vì đến năm thứ ba, nỗi đau đã lắng, ngày giỗ trở thành dịp con cháu tụ về. Thức Tâm luôn nói với khách: giỗ thường không cần buồn. Cần nhớ.
Cách tính ngày giỗ cho đúng
Ngày giỗ lấy theo ngày mất âm lịch. Người mất ngày 12 tháng 3 âm lịch thì hằng năm giỗ vào 12 tháng 3 âm.
Vài trường hợp khách hay hỏi Thức Tâm:
- Mất sau nửa đêm hay trước nửa đêm? Ngày mất tính theo lúc trút hơi thở cuối. Sau 0 giờ là sang ngày mới. Có vùng tính theo giờ Tý (từ 23 giờ), gia đình theo nếp của họ là được.
- Mất vào tháng nhuận: phần đông lấy ngày ấy của tháng chính, vì năm sau thường không có tháng nhuận.
- Mất ngày 30 mà năm nay tháng ấy chỉ có 29 ngày: nhiều nhà làm vào ngày 29, tức ngày cuối tháng.
- Không nhớ ngày mất: chọn một ngày cố định, thường là ngày rằm hoặc ngày cả họ thống nhất, rồi giữ mãi.
Đổi sang dương lịch để báo cho con cháu ở xa, bạn tra lịch âm từng năm, vì mỗi năm ngày dương lịch lại khác.
Sắm lễ cúng giỗ thường
Mâm giỗ là mâm cơm của gia đình, nấu bằng tấm lòng. Không có danh sách bắt buộc.
- Hương, hoa, đèn nến, nước sạch, rượu, trầu cau.
- Mâm ngũ quả theo mùa.
- Mâm cỗ mặn: xôi, gà luộc, canh, nem, giò, món xào. Nếu người mất lúc sống thích món gì, nên có món ấy.
- Vàng mã ít, tượng trưng.
- Nhà có ban Phật thì sắm lễ chay riêng.
Món người mất thích ăn là chi tiết Thức Tâm thấy đáng giữ nhất. Có nhà mỗi năm giỗ bà đều có bát canh cua, chẳng ai nhắc, ai cũng tự biết.
Văn khấn lễ tiên thường (hôm trước ngày giỗ)
Lễ tiên thường đọc chiều hôm trước, để xin phép thần linh cho vong linh người được giỗ về hưởng lễ. Lễ đơn giản: hương, hoa, quả, trầu cau.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng các vị Thần linh cai quản trong xứ này.
Tín chủ con là: … Ngụ tại: …
Hôm nay là ngày … tháng … năm …, ngày Tiên thường. Ngày mai là ngày giỗ của … (ghi rõ quan hệ, họ tên người được giỗ).
Tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, dâng lên trước án, kính cẩn thưa trình.
Cúi xin các ngài cho phép vong linh … được về cùng gia tiên hâm hưởng lễ vật.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Văn khấn ngày giỗ thường (chính giỗ)
Bài này đọc vào ngày giỗ, trước mâm cỗ đã bày xong.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng các vị Thần linh cai quản trong xứ này.
Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, Bá thúc, Cô di và toàn thể hương linh nội ngoại họ …
Tín chủ con là: … Ngụ tại: …
Hôm nay là ngày … tháng … năm …, chính ngày giỗ thường của … (quan hệ, họ tên, hưởng thọ bao nhiêu tuổi).
Năm qua tháng lại, ngày giỗ lại về. Ơn sinh thành dưỡng dục, con cháu không lúc nào quên.
Nhân ngày giỗ, chúng con cùng toàn gia thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, kim ngân, trà quả, dâng lên trước án.
Kính mời … (người được giỗ) linh thiêng về chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các vị Tiên linh, Tổ khảo, Tổ tỷ, Bá thúc, Cô di, Huynh đệ, Tỷ muội nội ngoại cùng về hâm hưởng.
Cúi xin phù hộ độ trì cho con cháu mạnh khỏe, bình an, làm ăn hanh thông, gia đạo hòa thuận.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Đọc xong, đợi hương cháy gần hết mới hạ lễ, hóa vàng rồi con cháu cùng ăn cỗ.
Mấy lỗi nhỏ khiến ngày giỗ thành mệt mỏi
Thứ nhất, đọc khấn mà quên ghi tên, tuổi người được giỗ. Bài khấn cần nói rõ đang giỗ ai.
Thứ hai, biến ngày giỗ thành cuộc đua mâm cỗ. Khách tâm sự với Thức Tâm rằng có năm nhà họ nợ nần chỉ vì sợ họ hàng chê mâm giỗ. Tổ tiên nào lại muốn con cháu khổ vì mình?
Thứ ba, để ban thờ bụi bặm quanh năm, đến ngày giỗ mới lau. Ban thờ sạch là nếp thường ngày. Muốn kiểm tra vị trí đặt ban thờ có hợp hướng nhà, bạn tra ở trang bố trí nhà theo cung mệnh.
Ngày giỗ cũng là lúc cả họ gặp nhau, hay bàn chuyện cưới hỏi, làm nhà, đặt tên cho cháu mới sinh. Nếu nhà bạn đang tính những việc ấy, đọc thêm cách xem ngày tốt xấu và văn khấn mùng 1 để giữ nếp cúng hằng tháng.
